Transkraniyal Manyetik Stimülasyon (TMS) tedavisi; depresyon, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve belirli psikiyatrik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan, girişimsel olmayan bir nöromodülasyon yöntemidir. Bu uygulamada, beynin hedeflenen bölgelerine manyetik uyarılar gönderilerek ilgili sinir ağlarının yeniden düzenlenmesi amaçlanır.
Doç. Dr. Özlem Kızılkurt rehberliğinde Kadıköy’deki kliniğimizde TMS tedavisi; ayrıntılı psikiyatrik değerlendirme sonrasında, kişinin tanısı, belirtileri, daha önceki tedavi deneyimleri ve genel sağlık durumu dikkate alınarak planlanır. TMS, uygun hastalarda ilaç tedavisi ve psikoterapiye alternatif veya bu tedavileri destekleyen bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
TMS uygulaması anestezi gerektirmeyen, ayaktan gerçekleştirilen bir tedavidir. Süreç boyunca hastalar günlük aktivitelerine devam edebilir. Bununla birlikte, tedavinin uygunluğu ve uygulama planı bireysel değerlendirmeye göre belirlenir.
Transkraniyal Manyetik Stimülasyon (TMS); kafa derisine yerleştirilen özel bir bobin vasıtasıyla beynin ilgili alanlarına manyetik uyarılar verilmesi ilkesine dayanır.
Bu uyarılar, kafatasından geçerek hedef sinir hücrelerinde hafif düzeyde elektriksel akım tetikler. Bu sayede duygudurum, dikkat, karar verme ve dürtü kontrolü gibi işlevlerden sorumlu sinir ağlarının düzenlenmesi hedeflenir.
Cerrahi bir müdahale içermeyen bu işlemde anestezi uygulanmaz ve kişi seans boyunca uyanıktır. Uygulama, klinik ortamında rahat bir koltukta oturur pozisyonda gerçekleştirilir.
Beyin, sinir hücreleri arasındaki elektriksel ve kimyasal iletişim sayesinde işlev görür. Depresyon, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve çeşitli ruhsal rahatsızlıklarda bu sinir ağlarının işleyişinde ve iletişiminde farklılıklar gözlemlenebilir.
TMS, tam olarak bu sinir ağlarının hedeflenen bölümlerine odaklanır. Örneğin depresyon tedavisinde en sık hedeflenen alan, beynin ön bölümünde yer alan ve duygudurum düzenleme, dikkat, planlama ile karar verme süreçlerinden sorumlu olan dorsolateral prefrontal kortekstir.
Etki mekanizmasına dair araştırmalar halen devam etmekle birlikte, TMS’nin hedeflenen beyin ağlarında olumlu işlevsel değişiklikler oluşturduğu ve hastaların klinik semptomlarını azaltmada etkili olduğu gözlemlenmektedir.
Kişi konforlu bir koltukta otururken, elektromanyetik bobin kafa derisi üzerinde hedeflenen bölgeye yerleştirilir. Bobin, kısa ve kontrollü manyetik uyarılar üretir.
Manyetik uyarılar, hedeflenen yüzeyel beyin bölgesindeki sinir hücrelerinde düşük şiddetli elektriksel akımlar oluşturur. Bu uyarı, seçilen tedavi protokolüne göre farklı beyin bölgelerine uygulanabilir.
Tekrarlayan bu uyarıların sinir hücreleri arasındaki iletişimi ve hücresel öğrenme mekanizmalarını desteklediği öngörülmektedir. Bu durum, beynin kendini yeniden yapılandırma ve uyum sağlama yeteneği olarak tanımlanan nöroplastisite kavramı ile açıklanır.
Tedavi boyunca depresif belirtiler, takıntılar, kaygı, dürtüsellik, madde kullanma isteği veya diğer hedef belirtiler düzenli olarak değerlendirilir. Tedaviye verilen yanıta göre plan gözden geçirilebilir.
Nöroplastisite, beynin kendini yenileme ve değişen koşullara uyum sağlama yeteneğidir. TMS tedavisi, hedeflenen beyin bölgelerinde bu nöroplastik kapasiteyi harekete geçirmeyi hedefler.
Kişiye özel planlanan bir TMS uygulaması şu alanlarda tedaviye katkı sağlayabilir:
TMS, tek başına herkes için uygun veya yeterli bir tedavi yöntemi değildir. Tedavi kararında kişinin tanısı, belirtilerin şiddeti, geçmiş tedavi deneyimleri ve eşlik eden sağlık durumları değerlendirilmelidir.
TMS uygulamasının kullanım alanı; cihazın teknik özelliklerine, uygulanan protokole, bilimsel kanıtlara ve kişinin klinik değerlendirmesine göre değişebilir.
TMS; ilaç tedavisi ve psikoterapiye yeterli yanıt veremeyen depresyon vakalarında değerlendirilebilecek önemli bir tedavi seçeneğidir.
TMS tedavisinin temel hedefleri şunlardır:
Belirli TMS protokolleri, obsesif kompulsif bozuklukta standart tedavilere yeterli yanıt alınamayan durumlarda değerlendirilir.
OKB’de TMS çoğunlukla psikoterapi ve ilaç tedavisiyle birlikte ele alınır. Tedavinin amacı; takıntı ve zorlantı belirtilerinin şiddetini azaltmaya, kişinin günlük yaşam işlevselliğini desteklemeye katkı sağlamaktır.
Alkol, madde veya davranışsal bağımlılıklarda TMS; dürtüsellik ve madde kullanma isteğiyle ilişkili beyin ağlarının düzenlenmesini desteklemek amacıyla, uygun hastalarda değerlendirilebilir.
Bağımlılık tedavisinde TMS; psikiyatrik takip, psikoterapi, nüks önleme çalışmaları ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle birlikte ele alınmalıdır. TMS’nin tek başına madde kullanma isteğini tamamen ortadan kaldıracağı veya bağımlılığı kesin olarak tedavi edeceği beklentisi doğru değildir.
TMS, bazı anksiyete belirtileri, travma sonrası stres belirtileri veya diğer ruhsal tabloların tedavisinde araştırılmakta ve seçilmiş olgularda klinik değerlendirmeyle kullanılabilmektedir.
Bu alanlardaki kullanımın bilimsel kanıt düzeyi, standart protokolleri ve düzenleyici kapsamı tanıya göre değişir. Bu nedenle TMS’nin uygunluğu, kişiye özel psikiyatrik değerlendirme sonrasında belirlenmelidir.
TMS ve Elektrokonvülsif Tedavi (EKT), farklı uygulama biçimlerine ve farklı klinik kullanım alanlarına sahip iki nöromodülasyon yöntemidir. Her iki tedavinin de hangi durumda daha uygun olduğu, kişinin klinik ihtiyaçlarına göre psikiyatrist tarafından değerlendirilmelidir.
Değerlendirme Kriteri | EKT | TMS |
Uygulama şekli | Kontrollü koşullarda elektriksel uyarı uygulanır. | Kafa derisi üzerinden manyetik uyarılar uygulanır. |
Anestezi ihtiyacı | Genel anestezi ve kas gevşetici kullanılır. | Anestezi gerektirmez; kişi uygulama sırasında uyanıktır. |
Uygulama ortamı | Kontrollü hastane veya uygun klinik koşullarda uygulanır. | Çoğunlukla ayaktan klinik uygulaması şeklinde yürütülür. |
Kullanım alanı | Ağır depresyon, psikotik depresyon, katatoni veya acil klinik tablolar gibi durumlarda özellikle önemli olabilir. | Daha çok tedaviye yeterli yanıt vermeyen depresyon, OKB ve seçilmiş diğer tablolar için değerlendirilir. |
Bilişsel etkiler | Bazı kişilerde geçici bellek sorunları görülebilir. | Belirgin bilişsel yan etkilerle genellikle ilişkilendirilmez; aksine hastaların dikkat, odaklanma ve hafıza işlevleri üzerinde olumlu etkileri gözlemlenebilir. |
Seans sonrası günlük yaşam | Anestezi sonrası gözlem ve toparlanma gerekir. | Çoğu kişi seans sonrasında günlük yaşamına dönebilir. |
EKT, TMS’nin “eski” veya “daha az tercih edilen” bir alternatifi değildir. Özellikle ağır depresyon, intihar riski, psikotik belirtiler veya katatoni gibi bazı klinik durumlarda EKT daha hızlı ve etkili bir tedavi seçeneği olabilir.
TMS süreci, ayrıntılı psikiyatrik muayene ile başlar. Bu değerlendirmede kişinin tanısı, mevcut belirtileri, daha önce kullandığı ilaçlar, psikoterapi deneyimi, nörolojik öyküsü ve TMS açısından olası riskleri ele alınır.
Uygun görülmesi hâlinde motor eşik ölçümü yapılabilir. Bu işlem, kişiye uygulanacak manyetik uyarının şiddetinin belirlenmesine yardımcı olur.
Kişi uygulama sırasında rahat bir koltukta oturur. Elektromanyetik bobin, hedeflenen bölgeye yerleştirilir ve belirlenen protokole göre manyetik uyarılar uygulanır.
Seans sırasında kafa derisinde hafif vurma, tıklama veya kas seğirmesi hissedilebilir. Bu hislerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir. Rahatsızlık oluştuğunda uygulama parametreleri klinik olarak yeniden değerlendirilebilir.
TMS, gerektiğinde ilaç tedavisi ve psikoterapi ile eş zamanlı olarak planlanabilir. Sürece dahil edilecek terapi uygulamaları; olumsuz düşünce, duygu ve davranış örüntülerinin ele alınması, stres yönetimi ve nükslerin önlenmesine yönelik becerilerin geliştirilmesi açısından tedaviye önemli katkılar sağlar.
Tedavi süresince belirtilerdeki değişim, klinik görüşmeler ve uygun ölçekler aracılığıyla izlenir. Seans sayısı, uygulama sıklığı ve ek tedavi gereksinimleri kişinin tedaviye verdiği yanıta göre gözden geçirilebilir.
Adım | Yapılan İşlem | Süre | Tedavi Hedefi |
1. Değerlendirme ve haritalama | Psikiyatrik muayene, tıbbi öykü, uygunluk değerlendirmesi ve gerekli durumda motor eşik ölçümü yapılır. | İlk görüşme ve ihtiyaca göre ek değerlendirme | Kişiye özel tedavi planının oluşturulması |
2. Seans uygulamaları | Hedeflenen beyin bölgesine belirlenen protokole göre manyetik uyarılar uygulanır. | Seans süresi ve toplam seans sayısı protokole göre değişir | Hedef belirtilerin azaltılmasına katkı sağlamak |
3. Tedavi entegrasyonu | Gerektiğinde psikoterapi, ilaç tedavisi veya diğer psikiyatrik yaklaşımlarla birlikte yürütülür. | Kişiye göre değişir | Tedaviye bütüncül yaklaşım sağlamak |
4. İzlem ve takip | Klinik değerlendirmeler, belirtilerin izlenmesi ve gerekli durumlarda destekleyici seans planlaması yapılır. | Kişinin ihtiyacına göre değişir | Tedavi yanıtını ve iyilik hâlini takip etmek |
TMS tedavisinde seans sayısı ve uygulama sıklığı; tanıya, kullanılan protokole ve kişinin klinik yanıtına göre değişebilir. Bazı depresyon protokollerinde haftada beş gün uygulama ve birkaç hafta süren seans programları planlanabilir. Kesin süre, ilk değerlendirme sonrasında belirlenir.
TMS, uygun hasta seçimi ve eğitimli sağlık profesyonelleri tarafından uygulandığında genel olarak iyi tolere edilen girişimsel olmayan bir yöntemdir. Bununla birlikte her tıbbi uygulamada olduğu gibi TMS’nin de değerlendirilmesi gereken riskleri ve olası yan etkileri vardır.
Bu yakınmalar çoğu kişide hafif düzeydedir ve seanslar ilerledikçe azalabilir. Ancak her kişinin deneyimi farklı olabilir.
Nöbet riski TMS’de nadirdir; ancak epilepsi öyküsü, nöbet eşiğini etkileyebilecek ilaçlar, ciddi uyku yoksunluğu, yoğun madde kullanımı veya bazı nörolojik durumlar açısından dikkatli değerlendirme gerekir.
TMS öncesinde; baş ve boyun bölgesindeki metal implantlar, koklear implant, beyin pili, derin beyin stimülatörü veya diğer elektronik cihazlar hakkında hekime bilgi verilmelidir. Uygunluk, kullanılan cihazın teknik özelliklerine ve kişinin tıbbi durumuna göre belirlenir.
Doç. Dr. Özlem Kızılkurt kliniğinde TMS değerlendirme ve tedavi süreci; psikiyatrik muayene, klinik gereksinimler ve kişiye özel tedavi planı çerçevesinde yürütülür.
Muayene, tedavi ve kişisel sağlık bilgileri; tıp etiği, hasta mahremiyeti ve ilgili mevzuat çerçevesinde korunur. Bilgiler, yasal zorunluluklar veya açık rıza dışında üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Kadıköy, Bağdat Caddesi’ndeki klinikte; danışanların kendilerini yargılanmadan ifade edebileceği, sakin, profesyonel ve saygılı bir tedavi ortamı sunulması amaçlanır.
Depresyon, takıntılar, kaygı ve bağımlılık gibi durumlar günlük yaşam kalitesini belirgin şekilde düşürebilir. Dünyada uzun yıllardır başarıyla uygulanan ve uluslararası otoritelerce onaylanmış güvenli bir nöromodülasyon yöntemi olan TMS; bu rahatsızlıkların tedavisinde yüksek başarı oranına sahip, hekim kontrolünde güvenle başvurulabilecek yenilikçi bir seçenektir.
TMS tedavisinin sizin için uygun olup olmadığını öğrenmek için ayrıntılı psikiyatrik değerlendirme önemlidir. Kadıköy’deki kliniğimizle iletişime geçerek randevu oluşturabilir, tedavi seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.
TMS, kafa derisine yerleştirilen bir elektromanyetik bobin aracılığıyla beynin belirli bölgelerine manyetik uyarılar uygulanan girişimsel olmayan bir tedavi yöntemidir. Bu uyarılar, hedeflenen sinir ağlarının düzenlenmesini desteklemeyi amaçlar.
TMS uygulaması anestezi gerektirmez. Seans sırasında kafa derisinde hafif tıklama, vurma veya hassasiyet hissi oluşabilir. Çoğu kişi uygulamayı tolere edebilir; ancak rahatsızlık düzeyi kişiden kişiye değişebilir.
TMS seanslarının sayısı ve uygulanma sıklığı; hastanın tanısına, uygulanan protokole ve tedaviye verilen bireysel yanıta göre şekillenir. Tedavinin kalıcı ve belirgin bir etki göstermesi için süreç çoğunlukla en az 20 seans olarak planlanır ve haftalara yayılan düzenli uygulamalar içerir. İlk klinik değerlendirmenin ardından kişiye en uygun tedavi takvimi uzman hekim tarafından oluşturulur.
En sık görülen yan etkiler; uygulama bölgesinde hassasiyet, baş ağrısı, yüz kaslarında hafif seğirme ve geçici rahatsızlık hissidir. Nöbet riski nadirdir; ancak bu risk TMS öncesi yapılan ayrıntılı değerlendirmede göz önünde bulundurulur.
TMS uygulaması hafıza kaybına yol açmaz; aksine hastaların bellek, dikkat ve odaklanma gibi bilişsel işlevleri üzerinde olumlu katkılar sağladığı gözlemlenir. Bununla birlikte tedaviye ilişkin tüm süreç ve olası etkiler, kişinin genel sağlık durumu ve kullandığı diğer tedaviler dikkate alınarak uzman psikiyatrist tarafından değerlendirilir.
Baş veya boyun bölgesinde bazı metal implantları ya da elektronik cihazları bulunanlar, epilepsi veya nöbet öyküsü olanlar, ciddi nörolojik hastalığı bulunanlar ve bazı özel klinik durumlar TMS uygunluğunu etkileyebilir. Her kişi için ayrıntılı psikiyatrik ve tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.
TMS bazı kişilerde ilaç tedavisine alternatif veya destekleyici bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Ancak ilaçların azaltılması, değiştirilmesi veya bırakılması yalnızca psikiyatrist değerlendirmesiyle yapılmalıdır. TMS’nin her kişide ilaç ihtiyacını tamamen ortadan kaldıracağı söylenemez.
TMS, uygun hasta gruplarında madde kullanma isteğinin (aşerme) kontrol altına alınmasında ve dürtüselliğin yönetilmesinde güçlü bir destek sağlar. Bağımlılık tedavisinde en yüksek verim, TMS’nin psikoterapi, düzenli psikiyatrik takip, nüks önleme programları ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle entegre edildiği bütüncül yaklaşımlarla elde edilir.
Bağdat Caddesi’ndeki kliniğimize telefon veya web sitesi üzerinden ulaşarak randevu oluşturabilirsiniz. İlk görüşmede TMS tedavisinin uygunluğu, alternatif tedavi seçenekleri ve kişiye özel tedavi planı değerlendirilir.
